رویانیوز :: به نقل از گزارش روابطعمومی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی: با آغاز روزهای جنگ، بسیاری از فیلمسازان مستند، عکاسان و فعالان حوزه تصویر، بیدرنگ راهی میدان شدند تا روایتگر لحظات حساس و تاریخی این برهه باشند. در چنین شرایطی، برنامه «نردبان» نیز بهعنوان تنها برنامه تخصصی سینمای مستند در تلویزیون، تلاش کرد با رویکردی سریع، دقیق و موثر، صدای مستندسازان و راویان این روزها را به مخاطبان برساند. این برنامه با دعوت از مستندسازان، عکاسان و فعالان رسانهای، به بازتاب فعالیتهای آنان پرداخت و تصویری روشن از حضور پررنگ اهالی مستند در روزهای بحران ارائه کرد.در همین راستا، با اصغر احمدپور، کارگردان و سردبیر برنامه «نردبان»، درباره روند تولید این برنامه در روزهای جنگ، بازخوردها، چالشها و وضعیت مستندسازان در این دوران گفتوگو کردهایم.
آقای احمدپور چه شد که «نردبان» در روزهای جنگ به این سرعت وارد میدان شد؟
با آغاز شرایط جنگی، همه اعضای گروه «نردبان» احساس کردند که باید نقشی در ثبت این وقایع ایفا کنند. از همان روزهای نخست به این فکر بودیم که در این وضعیت چه کاری از دست ما برمیآید. از آنجا که بسیاری از فیلمسازان مستند، عکاسان و فعالان حوزه مستند در میدان حضور داشتند و وقایع را ثبت میکردند، تصمیم گرفتیم فعالیت این افراد را به تصویر بکشیم.اتفاقات رخداده، پیوند مستقیمی با سینمای مستند داشت؛ چه از منظر موضوعی و چه از حیث ثبت و روایت. چون تلویزیون در این زمان مخاطبان بیشتری داشت، به همین دلیل بهترین بستر برای انعکاس این فعالیتها را خود برنامه «نردبان» دیدیم و تلاش کردیم با فیلمسازان مستند، عکاسان و مستندنگاران فعال در این حوزه گفتوگو کنیم.
هدف اصلی تیم شما از پخش این برنامه چه بود؟
در روزهای نخست جنگ، سوال مشترک بسیاری از افراد این بود که «چه باید کرد؟». ما میخواستیم فعالیت کسانی را که در میدان حضور داشتند، به دیگران نشان دهیم. همین موضوع میتوانست الهامبخش سایر فیلمسازان مستند باشد.در ابتدا سراغ فیلمسازان مستندی رفتیم که مشغول ثبت تخریبها و آوارها بودند، اما به مرور تلاش کردیم سبد مهمانانمان را متنوعتر کنیم. از افرادی دعوت کردیم که با تصاویر آرشیوی کار میکردند، یا کسانی که روایتهای متفاوتی از زندگی روزمره در روزهای جنگ ارائه میدادند. حتی برخی مهمانان هنوز اثری تولید نکرده بودند، اما ایدهها و پیشنهادهای ارزشمندی برای این روزها داشتند.
بازخوردها نسبت به این رویکرد چگونه بود؟
ما به عنوان گروه تولید سامانه دقیق و منظمی برای سنجش بازخورد مخاطبان نداریم، اما واکنشهای اهالی سینمای مستند مثبت بود. از همان روزهای نخست پخش، فیلمسازان مستند و فعالان این حوزه پیشنهادهایی ارائه میکردند و افراد جدیدی را برای حضور در برنامه معرفی میکردند.همین ارتباط مستمر و پیشنهادهای پیدرپی، نشان میداد که برنامه توانسته در جامعه هدف خود اثرگذار باشد. البته در شرایط جنگی، نمیتوان میزان دقیق مخاطبان را ارزیابی کرد، چرا که اولویت بسیاری از مردم پیگیری اخبار بود.
استراتژی شما برای تولید برنامه در شرایط جنگی چه بود؟
اصل اساسی ما در این دوره، سرعت عمل همراه با احتیاط بود. تلاش کردیم در کوتاهترین زمان، بیشترین خروجی را داشته باشیم و در عین حال، ترددها را به حداقل برسانیم.به دلیل شرایط موجود، استودیوی همیشگی ما در اختیار نبود و ناچار شدیم محل ضبط را تغییر دهیم. این مسئله کار را دشوارتر کرد، اما به یک جمعبندی مهم رسیدیم؛ اینکه در شرایط جنگ، ظاهر پرزرقوبرق و تولید پرهزینه، اولویت ندارد. مهمترین مسئله، محتواست. نگاهی به برنامههای دوران دفاع مقدس هم همین واقعیت را نشان میدهد. برنامههایی ساده اما تاثیرگذار، بدون زرقوبرق اضافه. ما هم سعی کردیم با همین رویکرد پیش برویم.
شما از نزدیک با مستندسازان در ارتباط بودید و شرایط آنها را مشاهده کردید، وضعیت مستندسازان را در این روزها چگونه ارزیابی میکنید؟
مهمترین مسئله، شرایط معیشتی فیلمسازان مستند است. بسیاری از آنها با هزینه شخصی وارد میدان شدند. برخی از دوستان بیش از ۳۰ یا ۴۰ روز مشغول فیلمبرداری بودند، بدون اینکه درآمدی داشته باشند. این میزان از خودگذشتگی، دوری از خانواده و تحمل فشارهای اقتصادی، واقعاً قابل تحسین است. در شرایطی که اقتصاد کشور ثبات لازم را ندارد، چنین حضوری ارزش مضاعفی پیدا میکند.
آیا حمایتهای نهادی کافی بود؟
حمایتها میتوانست بسیار بیشتر باشد. برخی مجموعهها همکاری مناسبی داشتند؛ برای مثال، حوزه هنری اوج و همچنین مرکز گسترش، در صدور معرفینامه و فراهم کردن شرایط همراهی کردند. با این حال، انتظار میرفت در چنین شرایطی، سایر نهادها نیز حمایت گستردهتری داشته باشند. حتی در مواردی، برخی فیلمسازان برای دریافت سادهترین امکانات یا معرفینامه با دشواری مواجه بودند
به نظر شما، در چنین شرایطی، ثبت فوری مهمتر است یا تولید اثر با تامل؟
هر دو رویکرد ضروری است. ابتدا باید تصاویر و اسناد ثبت شوند. بدون ثبت اولیه، امکان تولید آثار ماندگار وجود ندارد. پس از آن، گروههای دیگر میتوانند با استفاده از همین راشها، آثار عمیقتر و تحلیلیتری تولید کنند. نمونههای موفقی از این همکاری را در همین دوره شاهد بودیم.
مهمترین دستاورد این ویژهبرنامه برای شما چه بود؟
تنوع مهمانان، بزرگترین دستاورد ما بود. از فیلمسازان مستند و عکاسان گرفته تا صداگذاران و پژوهشگران، هر یک زاویهای تازه به ما ارائه کردند. بسیاری از مخاطبان پس از تماشای برنامه، تازه متوجه شدند که عکاسان و فیلمسازان مستند در میدان چه سختیهایی را تحمل میکنند. این آگاهیبخشی، برای ما ارزشمندترین نتیجه بود. حضور فیلمسازان مستند در روزهای جنگ، حضوری موثر، پررنگ و الهامبخش بود. نردبان تنها تلاش کرد این حضور را به تصویر بکشد و روایتگر بخشی از این تلاشها باشد. امیدوارم این تجربه، به تقویت هرچه بیشتر مستندسازی بحران در کشور منجر شود.
نظر شما