رویا نیوز: دکتر جهاندار امیری، عضو هیئت علمی دانشگاه صدا و سیما، در جریان برگزاری یکی از پنلهای علمی همایش دانشگاه سوره با ارائه پژوهشی تحت عنوان «نقش الگوریتمها در قطبیسازی اجتماعی و تضعیف گفتمان عقلانی»، ابعاد مختلف تأثیر الگوریتمهای پلتفرمهای دیجیتال بر افزایش شکافهای اجتماعی، شکلگیری حبابهای اطلاعاتی و کاهش گفتوگوی عقلانی در جوامع را تشریح کرد.
امیری در این نشست علمی با طرح مفهوم «اتاق آینهای به نام الگوریتم» اظهار کرد: «کاربران شبکههای اجتماعی در نتیجه عملکرد الگوریتمهای شخصیساز، بیش از گذشته در معرض محتوایی قرار میگیرند که با علایق و باورهای قبلی آنها همسو است و این امر به شکلگیری جهانهای اطلاعاتی مجزا و کاهش مواجهه با دیدگاههای متفاوت منجر میشود.»
وی هدف اصلی این پژوهش را تبیین نظاممند سازوکارهای الگوریتمی مؤثر در قطبیسازی اجتماعی و تضعیف گفتمان عقلانی عنوان کرد و گفت: «مرور پژوهشهای داخلی و بینالمللی، بررسی چارچوبهای نظری مرتبط و تحلیل پیامدهای اجتماعی و فرهنگی الگوریتمها از مهمترین محورهای این مطالعه بوده است.»
امیری با اشاره به نتایج پژوهشهای پیشین خود در حوزه شبکههای اجتماعی، توزیع اخبار و عقلانیت ارتباطی، تصریح کرد: «الگوریتمها علاوه بر برخی کارکردهای انسجامبخش، میتوانند موجب تشدید شکافهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شوند و زمینه را برای گسترش اتاقهای پژواک و حبابهای اطلاعاتی فراهم کنند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه صدا و سیما در ادامه با تشریح مفاهیم «حباب فیلتر» و «اتاق پژواک» اظهار داشت: «الگوریتمهای توصیهگر با تقویت سوگیری تأیید، کاربران را در معرض اطلاعات همسو با باورهایشان قرار میدهند و همین مسئله موجب کاهش تحمل دیدگاههای مخالف و افزایش قطبیسازی میشود.»
وی همچنین با اشاره به پژوهشهای جدید بینالمللی، از تأثیر الگوریتمهای دارای سوگیری ایدئولوژیک بر افزایش قطبیسازی در میان کاربران میانهرو سخن گفت و افزود: «این وضعیت میتواند ظرفیت گفتوگوی اجتماعی و دستیابی به فهم مشترک از واقعیت را تضعیف کند.»
امیری همچنین سه سازوکار اصلی الگوریتمها را «دستورکارسازی الگوریتمی»، «چارچوببندی تعاملی» و «دروازهبانی محاسباتی» معرفی کرد و توضیح داد که این سازوکارها با اولویت دادن به محتوای هیجانی و محدود کردن تنوع اطلاعاتی، زمینه شکلگیری واقعیتهای موازی، هویتهای تقابلی و کاهش اعتماد اجتماعی را فراهم میکنند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به تشدید شکاف آگاهی در عصر هوش مصنوعی و پلتفرمهای دیجیتال اشاره کرد و گفت: «تفاوت در میزان سواد الگوریتمی، دسترسی به فناوری و توانایی خروج از حبابهای اطلاعاتی میتواند نابرابریهای دانشی موجود را بازتولید و عمیقتر کند.»
این پژوهشگر حوزه ارتباطات در جمعبندی مباحث خود تأکید کرد: «مسئله اصلی نه وجود الگوریتمها، بلکه فقدان شفافیت الگوریتمی، ضعف سواد رسانهای و نبود چارچوبهای حکمرانی مبتنی بر عدالت شناختی است.»
وی در پایان چهار راهکار اصلی شامل افزایش شفافیت و حسابرسی الگوریتمی، طراحی الگوریتمهای متعادلساز، ارتقای سواد الگوریتمی کاربران و حمایت از فضاهای سوم اطلاعاتی را برای کاهش پیامدهای منفی الگوریتمها پیشنهاد کرد.
گفتنی است این ارائه در قالب یکی از پنلهای علمی همایش دانشگاه سوره برگزار شد. این همایش با حضور استادان، پژوهشگران و دانشجویان حوزه ارتباطات، رسانه و علوم انسانی در حال برگزاری است و برنامههای علمی و تخصصی آن تا ۲۶ خردادماه ادامه خواهد داشت.
نظر شما