مبارزات ضداستعماری؛ از هند تا فلسطین
شهاب اسفندیاری، سخنان خود را با اشاره به تاریخ پرافتخار هند آغاز کرد. او گفت: «تاریخ هندوستان یکی از درخشانترین نمونههای مبارزات ضد استعماری در جهان است؛ مبارزهای طولانی و پرهزینه که با جانفشانی مردم به نتیجه رسید و استقلال این کشور را به ارمغان آورد.»
او در ادامه این پرسش را مطرح کرد که: آیا میتوان میان این گونه جنبشهای ضد استعماری در هند، آفریقا، آمریکای جنوبی و آسیا با مقاومت امروز مردم فلسطین ارتباطی تاریخی و تحلیلی برقرار کرد؟ و آیا رژیم صهیونیستی را میتوان بهمثابه یک رژیم استعمارگر مدرن، مشابه استعمارگران کهن تلقی کرد؟
جایگاه هند در معادلات نوین جهانی
اسفندیاری همچنین به اهمیت هند در نظم جدید جهانی پرداخت و افزود: «هند امروز چه جایگاهی در مناسبات قدرت جهانی دارد و در آینده چه نقشی میتواند ایفا کند؟»
درباره مهمان برنامه؛ مورخی از دل تاریخ هندوستان
دکتر سید علی کاظم، دانشیار مرکز مطالعات عالی در گروه تاریخ دانشگاه اسلامی علیگر، نزدیک به دو دهه سابقه تدریس و پژوهش در دانشگاههای معتبر هند همچون دانشگاه ملی اسلامی دهلی نو و دانشگاه علیگر را در کارنامه دارد. او همچنین به عنوان پژوهشگر در بنیاد یادبود جواهر لعل نهرو فعالیت کرده و نقش مهمی در تدوین و ویرایش مجموعه آثار برگزیده این رهبر بزرگ هند ایفا نموده است.
زمینه تخصصی پژوهشهای دکتر کاظم، بررسی ساختارهای قدرت و جناحهای درباری در اواخر دوران مغول، بهویژه در دوران بهادرشاه اول تا فرخسیر است. وی هماکنون در حال بازنگری رساله دکتری خود با عنوان مهندسان قدرت در دربار مغول: صعود و سقوط برادران سید است.دکتر کاظم در سالهای اخیر توجه ویژهای به تاریخ قرون وسطی در غرب و آسیای مرکزی یافته و در حال بررسی تعاملات میان سیاست، قدرت و جریانهای دینی-عرفانی در بسترهای تاریخی گوناگون است.
دیدگاه تاریخی هند درباره استعمار و مقاومت فلسطین
دکتر سید علی کاظم در پاسخ به پرسش مجری درباره نسبت تاریخی میان مقاومت فلسطین و مبارزات ضد استعماری در هند گفت: «هند کشوری با سابقه تاریخی پرفراز و نشیب است؛ چه در مواجهه با استعمار بریتانیا و چه سایر قدرتها. اما در تمام این دورانها، یک اصل در بین مردم ما برجسته بوده: مخالفت با خشونت و مقاومت در برابر سلطهطلبی.»
وی با تأکید بر اینکه روحیه عدم خشونت در هند از بطن ایالتها و فرهنگهای متنوع این کشور برخاسته، افزود: «اگرچه قدرتهای مختلف تلاش کردهاند بر سیاست خارجی هند تأثیر بگذارند، اما این مردمبودند که راه درست را انتخاب کردند. ملت هند هیچگاه سلطه را نپذیرفته و همواره خواستار استقلال، کرامت و عدالت بودهاند.»
از آموزههای امام خمینی تا ترس موساد از قدرت ملتها
دکتر کاظم سپس به ارتباط آموزههای امام خمینی با جنبشهای مقاومت اشاره کرد و گفت: «بیانات امام خمینی (ره) درباره آزادگی و مقاومت، الهامبخش بسیاری از ملتها بوده است. آنچه که ایشان درباره پیروزی مردم و ساختن آینده توسط خود ملتها بیان کردند، امروز در فلسطین، ایران و حتی در هند نمود یافته است.»
او با اشاره به ارزیابی اشتباه سرویسهای اطلاعاتی صهیونیستی مانند موساد در مورد توان مردمی در ایران گفت: «در جنگ ۱۲ روزه، موساد گمان میکرد میتواند اقداماتی علیه ایران انجام دهد، اما مقاومت، اتحاد و آگاهی مردم تمام محاسبات آنها را بر هم زد. این قدرت مردمی، همان چیزی است که از آن میترسند.»
دکتر کاظم در ادامه افزود: «در دانشگاههای هند نیز به آموزههای امام خمینی ارج نهاده میشود. این آموزهها راهگشای ملتهایی هستند که به دنبال عزت و استقلالاند.»
میانبری از دهلی به غزه؛ الهام مشترک مقاومت
این مورخ هندی با اشاره به ادامه شهرکسازیها توسط رژیم صهیونیستی گفت: «مردم فلسطین هرگز در برابر ظلم تسلیم نشدهاند. آنها نیز آموزههای مقاومت را در ذهن و جان خود حک کردهاند. همانگونه که مردم ایران علیه رژیم شاه ایستادند، فلسطینیها نیز در برابر صهیونیسم ایستادگی میکنند.»
بازتاب جنگ ۱۲ روزه در افکار عمومی هند
در ادامه گفتوگو، شهاب اسفندیاری از دکتر کاظم درباره بازتاب جنگ اخیر میان ایران و رژیم صهیونیستی در رسانهها و افکار عمومی هند بهویژه در میان مسلمانان این کشور پرسید.
دکتر سید علی کاظم با صراحت و تأکید گفت: «شکی نیست که مقاومت مردم ایران در این جنگ مورد تحسین و تمجید جدی قرار گرفت. هم از سوی من شخصاً و هم در میان دوستان و همکارانم در هند. ما به صورت ایمیلی و مکاتبهای این را به دوستان ایرانیمان منتقل کردیم: مقاومت کنید! چرا که ما ماهیت شیطانی رژیم صهیونیستی را میشناسیم و میدانیم که تجاوز برای آنها عادت شده است.»
حمایت فراتر از مرزها؛ صدای مسلمانان هند
این استاد دانشگاه با اشاره به واکنش مسلمانان و شیعیان هند افزود: «در افکار عمومی، بهویژه میان مسلمانان هند، این جنگ تحمیلی دوازدهروزه بهروشنی درک شد. آنها دیدند که جمهوری اسلامی ایران چگونه در برابر حملات ایستاد. البته برخی دولتها به دلیل ملاحظات سیاسی از محکومکردن اسرائیل خودداری کردند، اما مردم هند، بهویژه جوامع محلی مسلمان، صریحاً از ایران حمایت کردند.»
او ادامه داد: «حمایت ما صرفاً به این خاطر نیست که ایران یک کشور اسلامی است، بلکه مسئله فراتر از اینهاست. این موضوع به اصول انسانی و حقانیت مقاومت در برابر تجاوز بازمیگردد.»
واکنش صهیونیستها و پیام مقاومت ایران
دکتر کاظم با اشاره به شوک صهیونیستها نسبت به پاسخ ایران گفت: «در شهرهایی مثل تلآویو، اسرائیلیها تصور نمیکردند که پاسخ ایران تا این حد قوی باشد. اما مردم ایران بار دیگر نشان دادند که همان روحیه دوران جنگ هشتساله و انقلاب اسلامی هنوز زنده است. این ملت، شجاعانه و با عزت، به هرگونه تهاجم و شرارتی پاسخ میدهد.»
مقاومت؛ الگویی برای ملتهای آزاده
در ادامه این گفتوگو، دکتر کاظم تأکید کرد: «ما امروز در دورهای زندگی میکنیم که هر ملتی، با هر اندیشهای، باید هوشیار باشد. ایران با تاریخچهای از رشادت، اکنون نیز مقاومت را با صلابت ادامه میدهد. آنچه در جنگ دوازدهروزه دیدیم، حاصل اراده مردم و یاری خداوند بود. افکار عمومی اکنون در کنار ملت ایران ایستادهاند.»
از جهان تکقطبی تا همگرایی فرهنگی؛ ایران و هند در مسیر همکاریهای راهبردی
در ادامه گفتوگو، شهاب اسفندیاری با اشاره به جایگاه هند در جنبش عدم تعهد و رویکرد مستقل این کشور در سیاست جهانی، پرسید: «آیا امکان نزدیکی بیشتر و تقویت پیوندهای راهبردی میان ایران و هند در جهان چندقطبی آینده وجود دارد؟»
دکتر سید علی کاظم با تأکید بر روند روبهرشد این روابط پاسخ داد: «بهنظر من این روند هماکنون در حال وقوع است و در آینده نیز با شتاب بیشتری ادامه خواهد یافت. ایران و هند نهتنها روابط تاریخی عمیق دارند، بلکه از لحاظ فرهنگی نیز بسیار به یکدیگر نزدیکاند. این قرابتها، همبستگی و اعتماد متقابل را میان دو ملت تقویت کرده است.»
ادبیات، فلسفه و سیاست؛ پیوندهای ناگسستنی دو تمدن
دکتر کاظم در ادامه افزود: «ترجمه متقابل کتابهای ایرانی و هندی، همکاریهای دانشگاهی و نزدیکی علمی در حوزههایی مانند علوم تجربی، فلسفه و عرفان، موجب شده شناخت متقابل عمیقتری میان نخبگان دو کشور شکل بگیرد. حتی شعر و موسیقی نیز در این همگرایی سهم دارند. ایران و هند، بهمعنای واقعی، تأمینکنندگان فرهنگی یکدیگر بودهاند.»
او با اشاره به تاریخچه طولانی روابط دو کشور گفت: «از دوران ساسانیان تا امروز، پیوندهای فکری، فرهنگی و سیاسی میان ایران و هند استمرار داشته است. فرهیختگان ایرانی در هند حضور مؤثری داشتهاند و دانشمندان هندی نیز احترام عمیقی برای تمدن ایرانی قائل هستند.»
نقش مشترک در نظم جهانی آینده
در پاسخ به پرسش درباره آینده همکاریهای چندجانبه، دکتر کاظم گفت: «در دوران گذار از جهان تکقطبی به سوی چندقطبی، هند، ایران، چین و روسیه میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند. همکاری در سازمانهایی مانند بریکس، زمینهساز ایجاد بلوکهای راهبردی مشابه اتحادیه اروپا در آسیاست. در یکی از نشستها با وزیر خارجه هند نیز بر گسترش روابط با ایران تأکید شد.»
او با اشاره به نفوذ فرهنگی رهبر انقلاب اسلامی در هند افزود: «سخنان آیتالله خامنهای در هند بازتاب گستردهای دارد و بسیاری از مسلمانان هند با دقت به این بیانات گوش میدهند، زیرا روایتهای ایشان با مفاهیم آزادیخواهی، عدالت و مقاومت، برای مردم هند آشنا و ملموس است.»
فلسطین، ایران، هند؛ پیوند فراتر از جغرافیا
در پایان این گفتوگوی تحلیلی، دکتر کاظم به حمایت مستمر مردم هند از مسئله فلسطین اشاره کرد و گفت: «با وجود فاصله جغرافیایی، پیوند فکری و فرهنگی میان ملتهای هند، ایران و فلسطین انکارناپذیر است. آنچه مهم است، درک متقابل و تلاش برای ایجاد جهانی انسانی و عادلانه است. شناخت بهتر دو ملت از یکدیگر میتواند مسیر این همگرایی را هموارتر کند.»
نظر شما