رویانیوز؛ مینا صهبایی: به دنبال موفقیت انیمیشن «کرگوش» و کسب جایزه پروانه زرین در جشنواره بینالمللی فیلم کودک و نوجوان اصفهان، با رضا سربخش، کارگردان، نویسنده و دانشجوی مقطع دکتری دانشگاه صداوسیما، در خصوص فرآیند تولید این اثر، چالشهای سینمای کودک و اهمیت دغدغهمندی هنرمند به گفتوگو پرداختیم.
آقای سربخش، لطفاً در ابتدا، توضیحی در مورد اثر اخیر خود، انیمیشن «کرگوش»، ارائه دهید.
انیمیشن «کرگوش» یک انیمیشن کوتاه استاپ موشن-کات اوت زیردوربین است که توسط بنده و آقای علی جمالی مطلق در طی چند سال تولید شد. من تجربه موفقیتهایی در جشنوارههای مختلف داشتم و این بار تصمیم گرفتم با همکاری دوستم، با یک تکنیک متفاوت و پیچیده یک مسئله مهم در خصوص کودکان را کار کنیم تا این دغدغه شخصی ما در قالب انیمیشن بتواند تاثیرگذار باشد. تولید این کار تا آخرین روز مهلت ارسال جشنواره ادامه داشت و در نهایت این انیمیشن کوتاه پنج دقیقهای در اولین حضور خود موفق شد جایزه پروانه زرین بهترین پویانمایی در جشنواره بینالمللی فیلم کودک و نوجوان اصفهان را کسب کند.
با توجه به سابقه فعالیت شما، ریشه این دغدغه محوری نسبت به حوزه کودک و نوجوان و همینطور ایده و محتوای این انیمیشن از کجا سرچشمه گرفت؟
ما سالهاست که در حوزه کودک و نوجوان فعالیت میکنیم. بنده به عنوان نویسنده، کارگردان و انیماتور در انیمیشنهای کوتاه و سریالهای مختلف تلویزیونی حضور داشتهام. در این دوازده سیزده سال فعالیت تخصصی، صدها دقیقه انیمیشن را کارگردانی و هزاران دقیقه متن را نویسندگی کردهام و بازخوردهای خوبی در حوزه کودک و نوجوان گرفتهام. دغدغه ما کودکان بودند؛ کودکانی که در جامعه پُر از تکنولوژی با خانوادههای بسیار پرمشغله و درگیر، کمتر شنیده میشوند. با اینکه کودک همواره نیاز به شنیده شدن مشکلاتش دارد و خانوادهها نباید از این موضوع غافل شوند، بر همین اساس با این دغدغه شروع به پردازش کردیم و من فیلمنامه نهایی اثر را به سرانجام رساندم.
تولید مستقل انیمیشن، بهویژه با تکنیکهای پیشرفته، چالشهای مالی و زمانی زیادی به همراه دارد. فرآیند تولید «کرگوش» با چه موانعی همراه بود؟
صنعت فیلمسازی، بهویژه انیمیشنسازی، بسیار گرانقیمت و پُر زحمت است. بیش از هشتاد درصد تولیداتی که اکنون در جشنوارهها میبینیم توسط نهادهای حمایتی تولید شدهاند. در همین جشنواره، از بین صدها اثر، فقط دو سه اثر مستقل در بخش نهایی راه یافته بودند که یکی کار ما بود. سینمای مستقل بدون حمایت نهادها، کاری بسیار پیچیده، دغدغهمند و پُر از عشق و علاقه است. چون تولید این کار صفر تا صد با خودمان بود، با مشکلات متفاوتی روبرو بودیم و حتی برخی زمانها به این نتیجه میرسیدیم که توانایی ادامه کار را نداریم. تولید کار مستقل، بهویژه انیمیشن، بسیار پیچیدهتر از آن چیزی است که به نظر میرسد. به همین دلیل زمان تولید ما کمی طولانیتر شد، زیرا مجبور بودیم بین کارهای دیگرمان، ساعتهای بیشتری را به انیمیشن اختصاص دهیم تا به خروجی برسیم.
تکنیک انتخابی شما، «کات اوت زیر دوربین»، یکی از سختترین تکنیکهای تولیدی است. دلیل انتخاب این رویکرد پرچالش و میزان سختی اجرای آن چه بود؟
تکنیکی که ما انتخاب کردیم، یکی از دشوارترین و پیچیدهترین تکنیکهای تولیدی جهان است. برای مثال، در اروپا یوری نورشتاین با این تکنیک کار میکند و کمتر کسی به دلیل سختی آن سراغ کات اوت زیر دوربین میرود. ما به دلیل علاقهای که به موضوع و تکنیک انیمیشن کات اوت به خاطر بافت خاص مقوا زیر دوربین داشتیم، تلاش کردیم که تمامی عناصر را با این تکنیک اجرا کنیم و فریم به فریم به صورت استاپ موشن آنها را متحرکسازی کنیم و در نهایت در کامپیوتر، لایهها را کامپوزیت نماییم.
سینمای کودک در کشور ما گاهی به عنوان یک حوزه مهجور مطرح میشود. هدف اصلی شما از ساخت این انیمیشن، فراتر از جنبههای فنی، چه پیامی را میخواست به مخاطب خاص خود، یعنی کودکان و والدین منتقل کند؟
سینمای کودک، سینمای بسیار مهجوری است. تعداد هنرمندانی که دقیقاً در این حوزه کار میکنند، از تعداد انگشتان دو دست بیشتر نیست، بسیاری از هنرمندان دغدغهمند کودک به دلیل مشکلات مالی و عدم بازگشت سرمایه کمکار شدهاند، در حالی که در بخشهای بزرگسال سرمایه و توجه هست. اما من این دغدغه کودکان را شخصاً همیشه دارم، چون کودکان یکی از مهمترین ارکان هر جامعهای محسوب میشوند و اگر به آنها درست توجه نشود، با مشکلات متعددی در آینده روبرو خواهیم شد. به نظرم چه بهتر از اینکه بیاییم با انیمیشن، کودکان را درک کنیم و به آنها بگوییم حواسمان بهشان هست. همچنین، مقوله مهم والدین در جامعه امروزی که درگیر مشکلات هستند و به جای شنیدن مشکلات کودکشان، او را رها میکنند و کودک سرخورده میشود. اسمی که برای اثر انتخاب کردم، نمایانگر وضعیت کودکان ما در برابر بسیاری از روندهای کشور است. به نظرم ما در قبال کودکان سرزمینمان یک بدهی بزرگ داریم؛ به عبارتی سینما نسبت به کودکان کرگوش شده است.
جشنواره بینالمللی کودک و نوجوان اصفهان چه جایگاهی در اعتباربخشی به این دست از آثار مستقل دارد؟ در خصوص دریافت جایزه، حس شما چه بود؟
جشنواره بینالمللی کودک و نوجوان اصفهان بدون شک یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی ایران و حتی آسیا و جهان در حوزه کودک و نوجوان است؛ تعداد جشنوارههای اختصاصی در دنیا زیاد نیست و از این رو، جشنواره اصفهان اعتبار بالایی دارد. انیمیشن ما هم وقتی به کسب جایزه در این جشنواره مهم رسید، بسیار خوشحال شدیم که توانستیم بخشی از دغدغه خودمان در حوزه کودک را به اطلاع عموم برسانیم و امیدواریم این مسیر در جشنوارههای مختلف ادامه پیدا کند.
در پایان،چه تجربه و نکتهای را برای دانشجویان و نسل جدید که در مسیر ساخت انیمیشن قرار دارند، ارزشمند میدانید؟
من در این هفت هشت سالی که در دانشگاههای هنری تهران تدریس میکنم، همیشه به بچهها میگویم فرصت تولید انیمیشنهایی که متکی بر دغدغههای شخصی خودتان است را از دست ندهید. معمولاً بعد از اتمام پایاننامه، بچهها وارد جریان کار صنعتی میشوند و دغدغههای خودشان فراموش میشود. همواره توصیه میکنم کارهای تولیدی برای شرکتها را ادامه دهید؛ چرا که صنعت انیمیشن در آن کارها جریان پیدا میکند، اما از دغدغههای هنری و فضای آرتیستیک غافل نشوید. سعی کنید هر دو را با هم پیش ببرید که صرفاً یک کارمند هنری نشوید و بتوانید در کنار کسب درآمد، هنر شخصی و دغدغه خود را نیز ارائه کنید؛ این مسیر خیلی جذابتر میشود، اگر بتوانید هر دو را با هم پیش ببرید.
نظر شما