رویانیوز :: زمستان ۱۴۰۴ با فقدان یکی از مؤثرترین چهرههای تاریخ سینما و تئاتر ایران آغاز شد. درگذشت بهرام بیضایی، نهتنها جامعه هنری را در سوگ فرو برد، بلکه بار دیگر مسئله استقلال، حذف و حاشیهنشینی مؤلفان در سینمای ایران را به صدر توجهها آورد. همزمان با این سوگ، سینمای ایران روزهای پرتناقضی را پشت سر میگذارد؛ از شور خلاقیت دانشجویی در هفته انیمیشن «کولاک» تا رکود نگرانکننده گیشه و تغییرات ساختاری جشنواره فیلم فجر. بسته سینمایی پیشرو، روایتی است از این همزمانی معنادار: سوگ، رکود، خلاقیت و تغییر.
بهرام بیضایی
بهرام بیضایی در روز تولدش درگذشت
بهرام بیضایی، فیلمساز، نمایشنامهنویس، فیلمنامهنویس و پژوهشگر برجسته تئاتر و سینمای ایران، در روز تولدش در ایالات متحده آمریکا درگذشت. او ۵ دیماه ۱۳۱۷ در تهران متولد شده بود و شامگاه شنبه، پس از سالها مبارزه با بیماری سرطان، چشم از جهان فروبست.
بیضایی از چهرههای شاخص و مستقل فرهنگ و هنر معاصر ایران بهشمار میرفت؛ هنرمندی که بیش از شش دهه در حوزههای سینما، تئاتر، پژوهش و آموزش حضوری اثرگذار داشت و با نگاهی ریشهدار به اسطوره، تاریخ، زبان و هویت ایرانی، جهانی منحصربهفرد در آثار خود خلق کرد.
آیین بدرقه پیکر زندهیاد بهرام بیضایی ساعت ۱۰:۳۰ صبح شنبه ۱۳ دیماه در آرامستان یادبود اسکایلان در ایالات متحده برگزار میشود. این مراسم به دعوت خانواده بیضایی و بخش ایرانشناسی دانشگاه استنفورد برگزار خواهد شد.
پس از انتشار خبر درگذشت او، واکنشهای گستردهای در میان هنرمندان، پژوهشگران و علاقهمندان فرهنگ و هنر شکل گرفت. بسیاری، بیضایی را یکی از مستقلترین و اثرگذارترین مؤلفان تاریخ سینما و تئاتر ایران دانستند؛ هنرمندی که همواره بیرون از جریان غالب ایستاد و بهای استقلال فکری خود را با محدودیت، حذف و وقفههای طولانی در تولید آثارش پرداخت.
در کارنامه سینمایی او، آثاری چون «چریکه تارا»، «غریبه و مه»، «مرگ یزدگرد» و «باشو، غریبه کوچک» جایگاهی ماندگار دارند؛ فیلمهایی که بیش از روایت کلاسیک، بر فضا، اسطوره، تنهایی و گسست انسان ایرانی تکیه داشتند. «وقتی همه خوابیم»، آخرین فیلم سینمایی او، تصویری خودبازتابانه از سینما، حذف و فروپاشی اخلاق حرفهای ارائه میداد.
بیضایی پس از ترک ایران، به تدریس و پژوهش ادامه داد و تمرکز خود را بر بازخوانی اسطورهها و نمایش ایرانی گذاشت. با درگذشت او، یکی از مهمترین فصلهای اندیشه مؤلفانه در فرهنگ معاصر ایران بسته شد؛ هرچند آثارش همچنان زنده و الهامبخش باقی خواهند ماند.
گیشه
سقوط فروش سینما همزمان با اعتراضات دیماه
در پی آغاز اعتراضات از یکشنبه ۷ دیماه، فروش سینمای ایران با کاهش چشمگیری مواجه شد. براساس آمارهای رسمی، در بازه زمانی جمعه ۵ دیماه تا ظهر جمعه ۱۲ دیماه، مجموع فروش سینماهای کشور به ۸ میلیارد و ۲۳۹ میلیون تومان رسید و تنها ۹۱ هزار و ۳۶۵ نفر به سالنهای سینما رفتند.
این در حالی است که در هفته پایانی آذرماه (۲۲ تا ۲۹ آذر)، فروش سینماها ۲۸ میلیارد و ۹۲۳ میلیون تومان بود. در هفته گذشته، فیلمهای «ماجراجویی در جزیره جیمزباند» با ۱ میلیارد و ۸۰۷ میلیون تومان، «کفایت مذاکرات» با ۱ میلیارد و ۷۱۷ میلیون تومان و «آقای زالو» با ۱ میلیارد و ۶۲۷ میلیون تومان بیشترین فروش را داشتند.
جز این سه فیلم کمدی، سایر آثار با فروش کمتر از یک میلیارد تومان مواجه شدند؛ بهطوری که ۸ فیلم زیر یک میلیارد، ۳ فیلم زیر ۱۰۰ میلیون، ۳ فیلم زیر ۵۰ میلیون و ۶ فیلم زیر ۱۰ میلیون تومان فروش داشتند. افت ناگهانی فروش سینما، آینده اقتصاد سینمای ایران را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
فجر چهلوچهار
پایان یک سنت ۴۴ ساله؛ جشنواره فجر بدون هیئت انتخاب
جشنواره فیلم فجر در چهلوچهارمین دوره خود با تغییراتی بنیادین برگزار میشود. مهمترین تغییر، حذف رسمی هیئت انتخاب پس از ۴۴ سال است؛ تصمیمی که براساس آن، دبیر جشنواره مسئولیت مستقیم بررسی و گزینش آثار را بر عهده خواهد داشت.
در فجر امسال، بخش «نگاه نو» حذف شده و فیلمهای اول در بخش اصلی حضور دارند. همچنین تعریف فیلم اول تغییر کرده و جوایزی چون بهترین فیلمنامه به اقتباسی و غیراقتباسی تفکیک شده است. سیمرغ هیئت داوران نیز حذف و تعداد فیلمهای بخش سودای سیمرغ به ۲۲ اثر محدود شده است. این تغییرات با واکنشهای موافق و مخالف همراه بوده و نگاهها به نتایج عملی آن در ترکیب نهایی جشنواره دوخته شده است.
کولاک
هفته انیمیشن دانشگاه صداوسیما؛ شور خلاقیت در سرمای زمستان
هشتمین دوره هفته انیمیشن دانشگاه صداوسیما با شعار «کولاک زمستانی» از ۷ تا ۹ دیماه ۱۴۰۴ برگزار شد. این رویداد به همت انجمن علمی هنرهای دیجیتال دانشگاه شکل گرفت و با شعار «اگه لاکتو گم کردی، تو کولاک پیداش کن» تلاش کرد پیوندی میان هویت دانشگاهی و خلاقیت انیمیشن برقرار کند.
در این دوره، دانشجویان دانشگاه صداوسیما و دیگر دانشگاهها در کارگاهها و نشستهای تخصصی با استادان برجسته این حوزه به تبادل تجربه پرداختند. برنامهها شامل نشستهایی درباره ایدهپردازی، فیلمنامهنویسی، طراحی کانسپت، کاربرد هوش مصنوعی در طراحی، طراحی صدا، موسیقی متن و دوبلاژ بود و در کنار آن، مسابقه طراحی کانسپت نیز برگزار شد.
هفته انیمیشن «کولاک» در حالی برگزار شد که فضای کلی سینمای ایران سرد و ملتهب است؛ با این حال، این رویداد نشان داد خلاقیت و امید در لایههای جوانتر سینما همچنان زنده است.
نظر شما