حمله اسرائیل به ساختمان شیشهای صداوسیما، در صورت شکایت رسانه ملی و از منظر حقوق بینالملل بشر دوستانه (International Humanitarian Law) و کنوانسیونهای بینالمللی قابل بررسی و محکومیت است.با توجه به تدریس درس حقوق ارتباطات و حقوق بین الملل ارتباطات در دانشگاه های مختلف در سال های اخیر، در اینجا به اختصار تحلیل حقوقی این اقدام را ارائه میکنم:
مبانی حقوقی محکومیت حمله به رسانهها
الف) کنوانسیونهای بینالمللی؛- پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون ژنو (۱۹۷۷)، ماده ۵۲، حمله به اهداف غیرنظامی (از جمله تأسیسات رسانهای) را ممنوع میکند، مگر اینکه از آن ها استفاده نظامی شود. یعنی شرط حمله زمانی معنی می یابد که از رسانه به عنوان هماهنگی عملیات جنگی استفاده شود که در چنین وضعیتی ممکن است مورد هدف قرار گیرد. و حال این سوال مطرح است که آیا در صداوسیما عملیات نظامی هماهنگ میشد، که البته پاسخ به آن منفی است، بنابراین حمله رژیم صهیونیستی مصداق بی چون وچرای نقض حقوق بینالملل است.
ب) قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل:- قطعنامه ۱۷۳۸ (۲۰۰۶)حمایت از خبرنگاران و رسانهها در مناطق جنگی را الزام آور کرده است. - قطعنامه ۲۲۲۲ (۲۰۱۵) که حملات علیه رسانهها را به عنوان تخطی از حقوق بشر محکوم میکند.- همچنین قطعنامه ۳۰ سپتامبر ۱۹۳۸ مجمع عمومی جامعه ملل كه به اتفاق آرا تصویب شده است، هرگونه حمله عمدی علیه جمعیت غیرنظامی را نقض مسلم حقوق بین الملل دانسته است.
ج) کنوانسیون لاهه (۱۹۰۷): - ماده ۲۵ این کنوانسیون، حملات به اهداف غیرنظامی بدون توجیه نظامی را ممنوع میکند.
د) رویه قضایی بینالمللی- دیوان بینالمللی کیفری (ICC): در پرونده حملات به رسانهها در یمن و سوریه، چنین حملاتی به عنوان جنایات جنگی بررسی شدهاند. - دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ): حمله به زیرساختهای فرهنگی و رسانهای، نقض حقوق بشر دانسته شده است.
در اینجا یک سوال مطرح می شود که آیا اسرائیل میتواند این حمله را توجیه کند؟اسرائیل احتمالاً با این استدلالها اقدام خود را توجیه میکند: مدعی می شود که از ساختمان شیشه ای برای هماهنگی عملیات نظامی استفاده شده است. در واقع اسرائیل از تئوری هدف دوگانه (Dual-Use Target) استفاده می برد. یعنی ساختمان همزمان کاربری نظامی و رسانهای داشته است. البته این ادعا، ادعایی پوچ و بی اساس است، چرا که در این ساختمان بخش هایی از خبر، اداری، پژوهشی و برخی استودیوهای خبر فعالیت داشتند. از سویی اسرائیل باید مدرک معتبر ارائه دهد، حتی در این صورت، اصل تناسب (Proportionality) در نظر گرفته می شود، ماده ۵۱ پروتکل الحاقی اول نیز، اصل تناسب و تمایز را الزامآور میکند، به این معنا که در حملات نظامی باید بین اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شد و خسارات غیرنظامی نباید بیش از مزیت نظامی مورد انتظار باشد.
ه) راههای حقوقی برای محکومیت:- شکایت به شورای امنیت سازمان ملل:ایران میتواند با استناد به قطعنامه ۱۷۳۸، خواستار محکومیت شود (البته ممکن است که با وتوی آمریکا مواجه شود، اما این نمی تواند دلیلی بر شکایت نکردن باشد). - ارجاع به دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ): ایران میتواند رژیم صهیونیستی را به نقض کنوانسیونهای ژنو متهم کند. - دیوان کیفری بینالمللی (ICC): بر این مبنا اگر حمله ای عمدی و بر مکان ها و افراد غیرنظامی باشد، میتوان آن را جنایت جنگی دانست (البته مطمئن نیستم که اسرائیل عضو ICC هست یا نیست).
و) افکار عمومی بینالمللی: این حق رسانه است که با بهره گیری از ظرفیت های محتوایی و حقوقی خود برای فشار بر نهادهای حقوق بشری و تنویر افکار عمومی جهانی بهره ببرد.
آیا نمونههای تاریخی مشابه وجود داشته و نتایج آن چه بوده است؟- حمله آمریکا به ساختمان الجزیره در کابل (۲۰۰۱) که آمریکا محکوم شد، اما هیچ پیگردی به همراه نداشت. - حمله اسرائیل به برج الجلا در غزه (۲۰۲۱): رسانهها تخریب شدند، اما اسرائیل ادعا کرد حمله مشروع بوده است. هرچند که این نمونه ها نشانگر بی توجهی نهادهای بین المللی به امنیت رسانه ها و فضای رسانه ای است، با این وجود حق رسانه ملی است که از مجاری حقوقی و دیپلماسی شکایت خود را مطرح و پیگیری کند، در واقع این حمله نظامی رژیم صهیونیستی مصداق واقعی نقض حقوق بینالملل است، پس میتوان آن را از طریق سازمان ملل، دیوانهای بینالمللی و فشار افکار عمومی، پیگیری کرد.
کپی شد! ✅
نظر شما